วันที่ 1 เมษายน 2569 สำนักงานการวิจัยแห่งชาติ(วช.) กระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม ร่วมกับ สถาบันวิจัยวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งประเทศไทย จัดพิธีเปิด “ศูนย์การถ่ายทอดองค์ความรู้ด้านการผลิตกาแฟแบบครบวงจร” เพื่อส่งเสริมและยกระดับศักยภาพการผลิตกาแฟของชุมชนในพื้นที่ โดยมี ดร.วิภารัตน์ ดีอ่อง ผู้อำนวยการสำนักงานการวิจัยแห่งชาติ เป็นประธานในพิธีเปิดศูนย์ฯ พร้อมด้วย นายจิตตไพรัช ศรีมูลน้อย ปลัดหัวหน้ากลุ่มงานบริหารงานปกคลอง ให้การต้อนรับ นายเฉลิมชัย จีระพันธ์ นักบริหารพิเศษ สถาบันวิจัยวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งประเทศไทย และนายชวลิต สุทธเขตต์ หัวหน้ากลุ่มโครงการพัฒนาพื้นที่สูงแบบโครงการหลวง กลุ่มที่ 3 (ลุ่มน้ำน่าน) รายงานผลการดำเนินงาน ณ อาคารผลิตกาแฟแบบครบวงจร ตำบลหลวงเหนือ อำเภอแม่จริม จ.น่าน

ดร.วิภารัตน์ ดีอ่อง ผู้อำนวยการสำนักงานการวิจัยแห่งชาติ กล่าวว่า การจัดตั้งศูนย์ดังกล่าว เป็นส่วนหนึ่งของการขับเคลื่อนการบริหารจัดการงานวิจัยและนวัตกรรม ที่มุ่งเน้นการนำผลงานวิจัยไปใช้ประโยชน์เชิงพื้นที่ โดยเฉพาะการพัฒนาเศรษฐกิจฐานรากให้เกิดความเข้มแข็งและสามารถแข่งขันได้ในระดับสากล วช. ได้สนับสนุน วว. ดำเนิน “โครงการยกระดับการผลิตกาแฟน่านเพื่อเพิ่มคุณภาพผลผลิต” ในปี 2568 ซึ่งมุ่งเน้นการพัฒนาเกษตรกรและผู้ประกอบการในพื้นที่ให้สามารถสร้างมูลค่าเพิ่มจากกาแฟ ซึ่งเป็นพืชเศรษฐกิจสำคัญของจังหวัดน่าน ควบคู่กับการปรับเปลี่ยนรูปแบบการเกษตรจากการปลูกข้าวโพดและการทำไร่เลื่อนลอย ไปสู่การปลูกพืชเศรษฐกิจที่เหมาะสม เพื่อลดปัญหาการเผาในพื้นที่ ทั้งนี้ วว. ได้นำผลงานวิจัยและนวัตกรรมที่สำคัญมาถ่ายทอดสู่พื้นที่ อาทิ เทคโนโลยีการผลิตพันธุ์กาแฟปลอดโรค เครื่องล้างเมือกกาแฟ และเครื่องอบเมล็ดกาแฟ รวมถึงการบูรณาการความร่วมมือกับสถาบันวิจัยและพัฒนาพื้นที่สูง และสำนักงานทรัพยากรการเกษตร จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ในการพัฒนาองค์ความรู้ด้านกาแฟอย่างครบวงจร การเปิดศูนย์การถ่ายทอดองค์ความรู้ในครั้งนี้ มีเป้าหมายเพื่อถ่ายทอดองค์ความรู้จากงานวิจัยและนวัตกรรมสู่เกษตรกร วิสาหกิจชุมชน และผู้ประกอบการในพื้นที่ เพื่อยกระดับคุณภาพการผลิตกาแฟ สร้างรายได้ เพิ่มมูลค่าสินค้าเกษตรอย่างยั่งยืน

นายจิตตไพรัช ศรีมูลน้อย ปลัดหัวหน้ากลุ่มงานบริหารงานปกคลอง กล่าวว่า โครงการยกระดับการผลิตกาแฟในครั้งนี้ ถือเป็นกลไกสำคัญในการสร้างอาชีพและเพิ่มรายได้ให้กับพี่น้องเกษตรกรในพื้นที่อำเภอแม่จริม โดยเฉพาะการนำองค์ความรู้ด้านวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีมาประยุกต์ใช้กับการเกษตร จะช่วยยกระดับคุณภาพผลผลิตกาแฟให้สามารถแข่งขันในตลาดได้อย่างยั่งยืน อำเภอแม่จริมพร้อมสนับสนุนและผลักดันให้เกิดการต่อยอดในระดับชุมชนอย่างเป็นรูปธรรม

นายเฉลิมชัย จีระพันธ์ นักบริหารพิเศษ สถาบันวิจัยวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งประเทศไทย กล่าวว่า สถาบันวิจัยวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งประเทศไทย มุ่งเน้นการนำองค์ความรู้ งานวิจัย และนวัตกรรม มาถ่ายทอดสู่ชุมชนอย่างแท้จริง โครงการนี้เป็นตัวอย่างของการบูรณาการองค์ความรู้ด้านดิน ปุ๋ย และกระบวนการผลิตกาแฟแบบครบวงจร เพื่อยกระดับคุณภาพตั้งแต่ต้นน้ำถึงปลายน้ำ เราคาดหวังว่าการดำเนินงานครั้งนี้จะช่วยเพิ่มมูลค่าผลผลิต และสร้างความเข้มแข็งให้กับเกษตรกรได้ในระยะยาว

นายชวลิต สุทธเขตต์ หัวหน้ากลุ่มโครงการพัฒนาพื้นที่สูงแบบโครงการหลวง กลุ่มที่ 3 (ลุ่มน้ำน่าน) กล่าวว่า พื้นที่ลุ่มน้ำน่านมีศักยภาพในการปลูกกาแฟคุณภาพสูง การดำเนินโครงการในครั้งนี้จะช่วยเสริมสร้างความรู้ให้เกษตรกรสามารถพัฒนากระบวนการผลิตได้อย่างเหมาะสมกับสภาพพื้นที่ ทั้งในด้านการปรับปรุงดิน การใช้ปุ๋ย และการจัดการแปลงปลูก ซึ่งจะนำไปสู่การยกระดับมาตรฐานกาแฟของพื้นที่ และสร้างรายได้ที่มั่นคงให้กับชุมชนบนพื้นที่สูงต่อไป

ถัดมาเป็นการส่งมอบนวัตกรรมเครื่องจักรสำคัญ ได้แก่ เครื่องสีกาแฟ เครื่องล้างเมือก และเครื่องอบเมล็ดกาแฟ ให้แก่หน่วยงานในพื้นที่ เพื่อสนับสนุนกระบวนการผลิตกาแฟตั้งแต่ต้นน้ำถึงปลายน้ำอย่างมีประสิทธิภาพ

ทั้งนี้ วช. คาดหวังว่า ศูนย์แห่งนี้จะเป็นกลไกสำคัญในการสร้างการเปลี่ยนแปลงเชิงพื้นที่ ทั้งด้านเศรษฐกิจ สังคม ในการผลักดันงานวิจัยและนวัตกรรมสู่การใช้ประโยชน์จริงในพื้นที่ รวมถึงการพัฒนาอาชีพและรายได้ของประชาชน อันจะนำไปสู่การยกระดับคุณภาพชีวิตและการพัฒนาที่ยั่งยืนในระดับชุมชนและเสริมสร้างความเข้มแข็งให้กับอุตสาหกรรมกาแฟของจังหวัดน่านให้เติบโตอย่างยั่งยืน