วันที่ 26 กรกฎาคม 2569 สำนักงานการวิจัยแห่งชาติ(วช.) กระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม และสมาคมกีฬาเครื่องบินจำลองและวิทยุบังคับ เพิ่มประสิทธิภาพการแก้ไขปัญหาไฟป่าและ PM 2.5 ด้วยวิจัยและนวัตกรรม เปิด ”ศูนย์ปฏิบัติการด้านอากาศยานไร้คนขับเพื่อป้องกันและแก้ไขปัญหาไฟป่า ณ โครงการพัฒนาดอยตุง (พื้นที่ทรงงาน) อันเนื่องมาจากพระราชดำริ“ อ.แม่ฟ้าหลวง จ.เชียงราย โดยมีผู้บริหารวช.และผู้บริหารมูลนิธิแม่ฟ้าหลวง ผู้ทรงคุณวุฒิ วช. นักวิจัย ทหารตะเวนชาย ตำรวจ เจ้าหน้าที่ดับไฟป่าในพื้นที่ หน่วยงานภาครัฐ และภาคีเครือข่ายที่เกี่ยวข้องเข้าร่วมพิธีการ

ดร.วิภารัตน์ ดีอ่อง ผู้อำนวยการสำนักงานการวิจัยแห่งชาติ ประธานในพิธี กล่าวว่า วช.  มุ่งสนับสนุนการวิจัยและนวัตกรรม ที่สามารถนำไปใช้แก้ไขปัญหาไฟป่าและหมอกควัน ซึ่งวช. ได้ขับเคลื่อนการดำเนินงานใน 8 จังหวัดภาคเหนือ โดยจังหวัดเชียงรายเป็นอีกพื้นที่สำคัญที่ต้องเร่งแก้ไขปัญหา เนื่องจากมีพื้นที่เกิดไฟป่าส่งผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม เศรษฐกิจ และสุขภาพของประชาชนในวงกว้าง การนำอากาศยานไร้คนขับร่วมกับเทคโนโลยีดิจิทัล จะช่วยเพิ่มความแม่นยำ ความรวดเร็ว และความปลอดภัยในการปฏิบัติงานให้กับทีมควบคุมไฟป่า ซึ่งการจัดตั้งศูนย์ปฏิบัติการด้านอากาศยานไร้คนขับเพื่อป้องกันและแก้ไขปัญหาไฟป่า ณ โครงการพัฒนาดอยตุง (พื้นที่ทรงงาน) อันเนื่องมาจากพระราชดำริ ในครั้งนี้ จะเป็นต้นแบบของการประยุกต์ใช้เทคโนโลยีสมัยใหม่ในการบริหารจัดการทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม

นายณรงค์ อภิชัย ประธานสายงานปฏิบัติการงานพัฒนา มูลนิธิแม่ฟ้าหลวง กล่าวว่า ปัญหาไฟป่าและหมอกควันเป็นความท้าทายสำคัญของพื้นที่ภาคเหนือ การจัดตั้งศูนย์ปฏิบัติการด้านอากาศยานไร้คนขับครั้งนี้เกิดจากความร่วมมือระหว่างหน่วยงานวิจัยและภาคีในพื้นที่ เพื่อเพิ่มศักยภาพในการเฝ้าระวัง ตรวจสอบ และตอบสนองต่อสถานการณ์ไฟป่าได้อย่างรวดเร็วและแม่นยำ อันจะช่วยลดผลกระทบต่อทรัพยากรธรรมชาติ สิ่งแวดล้อม และคุณภาพชีวิตของประชาชน พร้อมทั้งเป็นต้นแบบของการประยุกต์ใช้เทคโนโลยีในการบริหารจัดการพื้นที่อย่างยั่งยืน

นายประลอง ดำรงค์ไทย Program Director แผนวิจัยมุ่งเป้า ววน. ด้าน PM 2.5 กล่าวว่า กองทุน ววน. ให้ความสำคัญกับแผนงานวิจัยเพื่อแก้ไขปัญา PM 2.5 โดยอีกปัญหาที่ต้องเร่งการแก้ไขคือปัญหาไฟป่าในพื้นที่ต้นน้ำ ซึ่งจำเป็นต้องดำเนินการอย่างเป็นระบบและต่อเนื่อง ทั้งการลดการเกิดจุดความร้อน (Hotspot) การป้องกันการลักลอบล่าสัตว์ป่าและการเผาป่า ตลอดจนการนำเทคโนโลยีตรวจจับจุดความร้อนมาใช้เฝ้าระวังและแจ้งเตือนสถานการณ์อย่างทันท่วงที ซึ่งจะช่วยให้เจ้าหน้าที่สามารถเข้าระงับเหตุได้อย่างรวดเร็ว ลดการลุกลามของไฟป่า และลดปัญหาหมอกควันในระยะยาว พร้อมทั้งสนับสนุนการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติและระบบนิเวศของพื้นที่โครงการพัฒนาดอยตุงมีประสิทธิภาพยิ่งขึ้น

นายพิศิษฐ์ มิตรเกื้อกูล นายกสมาคมกีฬาเครื่องบินจำลองและวิทยุบังคับ กล่าวว่า โครงการนี้เป็นการบูรณาการองค์ความรู้ด้านอากาศยานไร้คนขับ ระบบสื่อสาร และการวิเคราะห์ข้อมูล เพื่อพัฒนาระบบเฝ้าระวังจุดความร้อนและสนับสนุนการปฏิบัติงานของเจ้าหน้าที่ภาคสนามให้มีประสิทธิภาพมากยิ่งขึ้น การจัดตั้งศูนย์ปฏิบัติการแห่งนี้ เป็นการสำคัญของการนำเทคโนโลยีไปใช้ประโยชน์ในการป้องกันและควบคุมไฟป่า ลดการเกิดหมอกควัน และเป็นต้นแบบในการขยายผลสู่พื้นที่เสี่ยงทั่วประเทศ ซึ่งสอดคล้องกับเป้าหมายการใช้วิทยาศาสตร์ วิจัย และนวัตกรรมเพื่อแก้ไขปัญหาอย่างเป็นรูปธรรม

ทั้งนี้ วช. เดินหน้าส่งเสริมการพัฒนาเทคโนโลยีดิจิทัลและงานด้านอากาศยานไร้คนขับ เพื่อขยายผลสู่การใช้งานจริงในหลายพื้นที่ของประเทศ ช่วยลดความสูญเสียจากไฟป่า ลดปัญหาฝุ่นควัน และยกระดับการบริหารจัดการทรัพยากรธรรมชาติของประเทศอย่างมีประสิทธิภาพ