สถาบันวิจัยดาราศาสตร์แห่งชาติ (องค์การมหาชน) (สดร. หรือ NARIT) กระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (อว.) เผย 23 กันยายน 2569 เป็นวัน “วันศารทวิษุวัต” ช่วงเวลากลางวันและกลางคืนยาวนานเท่ากันนับเป็นวันเริ่มต้นสู่ฤดูใบไม้ร่วงของประเทศทางซีกโลกเหนือ และเริ่มต้นสู่ฤดูใบไม้ผลิของประเทศในซีกโลกใต้

นายศุภฤกษ์ คฤหานนท์ ผู้ช่วยผู้อำนวยการสถาบันวิจัยดาราศาสตร์แห่งชาติ เปิดเผยว่า ในวันที่ 23 กันยายน 2569 เป็นวัน “ศารทวิษุวัต” (อ่านว่า สา-ระ-ทะ-วิ-สุ-วัด) (Autumnal Equinox) ดวงอาทิตย์จะเคลื่อนมาอยู่ในตำแหน่งตั้งฉากกับเส้นศูนย์สูตรของโลกทำให้ดวงอาทิตย์ขึ้นจากขอบฟ้าทางทิศตะวันออก และตกลับขอบฟ้าทางทิศตะวันตกพอดีส่งผลให้มีช่วงเวลากลางวันและกลางคืนยาวนานเท่ากันนับเป็นวันเริ่มต้นสู่ฤดูใบไม้ร่วงของประเทศทางซีกโลกเหนือ เช่น แถบยุโรป อเมริกาเหนือแอฟริกาตอนเหนือ และบางพื้นที่ของเอเชีย ขณะที่ประเทศทางซีกโลกใต้จะเริ่มต้นเข้าสู่ฤดูใบไม้ผลิเช่น ออสเตรเลีย นิวซีแลนด์ แอฟริกาตอนใต้ ทวีปอเมริกาใต้บางส่วน และหมู่เกาะในมหาสมุทรแปซิฟิกใต้

สำหรับประเทศไทย วันดังกล่าวดวงอาทิตย์ขึ้นจากขอบฟ้าเวลาประมาณ 06:07 น. และจะตกลับขอบฟ้า เวลาประมาณ 18:13 น. (เวลา ณ กรุงเทพมหานคร) ซึ่งจะยังคงอยู่ในฤดูฝนตามหลักการแบ่งฤดูกาลของไทยโดยพิจารณาจากลักษณะลมฟ้าอากาศเป็นหลัก

นายศุภฤกษ์ กล่าวเพิ่มเติมว่า แม้ช่วงเวลาที่ดวงอาทิตย์ขึ้นและตกในวันดังกล่าวปรากฏไม่เท่ากันแต่การกำหนดปรากฏารณ์นั้น จะนิยามจาก “ดวงอาทิตย์ขึ้น-ตก” โดยอ้างอิงจากตำแหน่ง ขอบบนของดวงอาทิตย์ ที่สัมผัสกับเส้นขอบฟ้า (ไม่ใช่จุดกึ่งกลางของดวงอาทิตย์) กล่าวคือ เวลาดวงอาทิตย์ขึ้นจะนับเมื่อขอบบนของดวงอาทิตย์ปรากฏเหนือเส้นขอบฟ้าขณะที่เวลาดวงอาทิตย์ตกจะนับเมื่อขอบบนของดวงอาทิตย์ลับเส้นขอบฟ้าไปดังนั้นช่วงเวลาที่ดวงอาทิตย์ปรากฏอยู่เหนือขอบฟ้าจึงยาวกว่า 12 ชั่วโมงเล็กน้อยในหลายพื้นที่ แม้จะเป็นช่วงวิษุวัตก็ตาม

อย่างไรก็ตาม ช่วงเวลากลางวันและกลางคืนของแต่ละพื้นที่บนโลกอาจไม่ได้ยาว 12 ชั่วโมงพอดี แต่หากพิจารณาจากตำแหน่งจุดกึ่งกลางของดวงอาทิตย์ และไม่รวมผลจากการหักเหของแสงในชั้นบรรยากาศ ช่วงเวลากลางวันและกลางคืนจะใกล้เคียงกัน คือประมาณ 12 ชั่วโมง หลังจากวันศารทวิษุวัต ดวงอาทิตย์จะขึ้นและตกค่อนไปทางทิศใต้มากขึ้นเรื่อย ๆ สำหรับประเทศไทย ช่วงเวลากลางวันจะค่อย ๆ สั้นลง ส่วนกลางคืนจะยาวขึ้นจนถึง “วันเหมายัน” (Winter Solstice) ในวันที่ 22 ธันวาคม 2569 ซึ่งเป็นวันที่ช่วงเวลากลางคืนยาวนานที่สุดในรอบปีของซีกโลกเหนือ และเริ่มเข้าสู่ฤดูหนาว ขณะที่ซีกโลกใต้จะมีช่วงเวลากลางวันยาวนานที่สุดและเริ่มเข้าสู่ฤดูร้อน ติดตามข้อมูลปรากฏการณ์ดาราศาสตร์อื่น ๆ ที่น่าสนใจได้ทางเพจเฟซบุ๊ก NARIT สถาบันวิจัยดาราศาสตร์แห่งชาติ