4 พฤศจิกายน 2569 – “จากแปลงเกษตรไทยสู่ตลาดยุโรป” วันนี้แค่สินค้าดีอาจไม่เพียงพอ หากพิสูจน์ไม่ได้ว่าผลิตจากที่ไหน! เมื่อข้อมูลแหล่งผลิตกำลังกลายเป็นเงื่อนไขสำคัญของการเข้าสู่ตลาดสหภาพยุโรป 

สำนักงานพัฒนาการวิจัยการเกษตร (องค์การมหาชน) หรือ ARDA เปิดเวที “EUDR Connect : From Farm to EU” ผนึกความร่วมมือภาครัฐ ภาคเอกชน และผู้เชี่ยวชาญ เร่งเตรียมความพร้อมสินค้าเกษตรไทย 7 กลุ่ม รับมือกฎระเบียบสินค้าที่ปลอดจากการตัดไม้ทำลายป่าของสหภาพยุโรป (EUDR) พร้อมชูแพลตฟอร์ม National EUDR Single Window (NESW) เครื่องมือดิจิทัลตรวจสอบย้อนกลับและประเมินความเสี่ยงที่เปิดให้ใช้งานฟรี เพื่อเสริมความเชื่อมั่นแก่คู่ค้าและรักษาโอกาสทางการค้าในตลาดยุโรป โดยมี ดร.ทวีศักดิ์ ธนเดโชพล ผู้อำนวยการ ARDA เป็นประธานเปิดงาน ณ โรงแรมเดอะ สุโกศล กรุงเทพฯ

ดร.ทวีศักดิ์ ธนเดโชพล ผู้อำนวยการสำนักงานพัฒนาการวิจัยการเกษตร กล่าวว่า อีกเพียง 56 วัน ก่อนถึงกำหนดบังคับใช้กฎระเบียบสินค้าที่ปลอดจากการตัดไม้ทำลายป่าของสหภาพยุโรป (EU Deforestation Regulation: EUDR) ในวันที่ 30 ธันวาคม 2569 กติกาการค้าครั้งสำคัญที่กำลังเปลี่ยนเงื่อนไขการแข่งขันของสินค้าเกษตรในตลาดโลก โดยเฉพาะสินค้าเกษตร 7 กลุ่ม ได้แก่ ยางพารา ปาล์มน้ำมัน ไม้ กาแฟ โกโก้ โค และถั่วเหลือง รวมถึงผลิตภัณฑ์ที่เกี่ยวข้อง ซึ่งผู้ประกอบการจำเป็นต้องมีข้อมูลแหล่งผลิต ที่ตรวจสอบย้อนกลับได้ และหลักฐานยืนยันว่าสินค้าไม่ได้มาจากพื้นที่ที่มีการตัดไม้ทำลายป่าหลังวันที่ 31 ธันวาคม 2563 นับเป็นโจทย์สำคัญของภาคเกษตรไทยที่ต้องเร่งปรับตัว เพื่อรักษาโอกาสทางการค้าและความสามารถในการแข่งขันในตลาดสหภาพยุโรป

ทั้งนี้ ห่วงโซ่อุปทานสินค้าเกษตรไทยมีความซับซ้อน โดยเฉพาะการรวบรวมผลผลิตจากเกษตรกรรายย่อยหลายพื้นที่ ขณะที่ข้อมูลพิกัดแปลงเกษตร ข้อมูลการซื้อขาย การใช้ประโยชน์ที่ดิน และหลักฐานความถูกต้องตามกฎหมาย กระจายอยู่ในหลายหน่วยงาน ส่งผลให้การตรวจสอบย้อนกลับตลอดห่วงโซ่อุปทานเป็นเรื่องท้าทาย หากไม่สามารถจัดเตรียมข้อมูลได้ครบถ้วน อาจกระทบต่อความรวดเร็วในการตรวจสอบและโอกาสทางการค้า การพัฒนาระบบข้อมูลกลางที่เชื่อมโยงกันได้จึงเป็นกลไกสำคัญในการลดข้อจำกัดดังกล่าว โดยเฉพาะสำหรับเกษตรกรรายย่อยและผู้ประกอบการที่ต้องปรับตัวรับกติกาใหม่
เพื่อรองรับข้อกำหนด EUDR อย่างเป็นรูปธรรม ARDA ในฐานะหน่วยบริหารจัดการทุนวิจัย (PMU) ภายใต้กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ ได้สนับสนุนทุนวิจัยจากกองทุนส่งเสริมวิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (ววน.) เพื่อพัฒนาแพลตฟอร์มNational EUDR Single Window (NESW) บนเว็บไซต์ EUDRThai.com ซึ่งเปิดให้บริการตั้งแต่วันที่ 21 มกราคม 2569 ปัจจุบันมีข้อมูลแปลงเกษตรในระบบกว่า 2.2 ล้านแปลง ผู้ใช้งานกว่า 400 ราย และมีการจัดทำรายงานการตรวจสอบสถานะสินค้า (Due Diligence Report: DDR) จำนวน 30 รายงาน ซึ่งพร้อมส่งต่อให้กับผู้นำเข้าฝั่ง EU สะท้อนความก้าวหน้าในการเชื่อมโยงข้อมูลแหล่งผลิต พิกัดแปลงเกษตร และพื้นที่ป่าไม้ เพื่อสนับสนุนการตรวจสอบย้อนกลับและประเมินความเสี่ยง ช่วยให้ผู้ประกอบการจัดเตรียมข้อมูลตามข้อกำหนด EUDR ได้อย่างเป็นระบบ นอกจากนี้ยังมีการปรับปรุงและพัฒนาฟังก์ชันให้สอดคล้องกับกติกาการค้าระหว่างประเทศในอนาคต

สำหรับงาน “EUDR Connect : From Farm to EU” ที่จัดขึ้นในวันนี้ ถือเป็นเวทีสำคัญในการเชื่อมโยงองค์ความรู้ เทคโนโลยี และความร่วมมือจากทุกภาคส่วน เพื่อเร่งสร้างความพร้อมให้เกษตรกรและผู้ประกอบการไทยรับมือกติกาการค้าใหม่ของสหภาพยุโรป โดยไฮไลต์สำคัญคือกิจกรรม “Check Your EUDR Readiness” เปิดโอกาสให้ผู้ประกอบการสำรวจและประเมินความพร้อมของธุรกิจตนเอง ทั้งด้านข้อมูลแหล่งผลิต การตรวจสอบย้อนกลับ และการจัดเตรียมหลักฐานสำหรับคู่ค้าในสหภาพยุโรป พร้อมนิทรรศการ National EUDR Single Window (NESW) นำเสนอศักยภาพแพลตฟอร์มดิจิทัลที่ช่วยจัดการข้อมูลและประเมินความเสี่ยงอย่างเป็นระบบ ตื่นตากับการสาธิต “EUDR Live Shipment” จำลองเส้นทางสินค้าจากแปลงเกษตร ผ่านกระบวนการรวบรวมและเคลื่อนย้ายผลผลิต จนถึงการส่งออก เพื่อให้เห็นภาพการตรวจสอบย้อนกลับตลอดห่วงโซ่อุปทานอย่างเป็นรูปธรรม พร้อมเปิดพื้นที่ให้คำปรึกษาเชิงลึกจากผู้เชี่ยวชาญและนักวิจัย ทั้งด้านพิกัดแปลงเกษตร ระบบตรวจสอบย้อนกลับ และข้อกำหนดทางกฎหมาย เพื่อให้ผู้ประกอบการสามารถนำความรู้และเครื่องมือไปปรับใช้ได้จริง เปลี่ยนความท้าทายของ EUDR ให้เป็นโอกาสในการยกระดับสินค้าเกษตรไทยสู่ตลาดโลก 

ทั้งนี้ เพื่อให้แพลตฟอร์ม NESW สามารถดำเนินงานได้อย่างต่อเนื่องและขยายการใช้ประโยชน์สู่ภาคเกษตรไทยในวงกว้าง ARDA ได้ร่วมมือกับกรมส่งเสริมการเกษตรในการเตรียมความพร้อมเพื่อส่งต่อภารกิจการบริหารจัดการแพลตฟอร์มให้แก่กรมส่งเสริมการเกษตร ตามมติคณะกรรมการบริหารจัดการสินค้าเกษตรที่ปลอดการตัดไม้ทำลายป่า โดยปัจจุบันทั้งสองหน่วยงานอยู่ระหว่างการเตรียมความพร้อมด้านทรัพยากรระบบและการถ่ายทอดองค์ความรู้ที่เกี่ยวข้อง เพื่อให้การเปลี่ยนผ่านเป็นไปอย่างมีประสิทธิภาพ และสามารถให้บริการแก่เกษตรกรและผู้ประกอบการได้อย่างต่อเนื่อง โดยตั้งเป้าดำเนินการให้แล้วเสร็จภายในเดือนธันวาคม 2569
“การขับเคลื่อน NESW จึงไม่ใช่เพียงการพัฒนาแพลตฟอร์มดิจิทัล แต่เป็นการวางรากฐานระบบข้อมูลสินค้าเกษตรไทยให้สามารถตรวจสอบย้อนกลับได้อย่างเป็นระบบ เชื่อมโยงองค์ความรู้จากงานวิจัยสู่การใช้ประโยชน์จริง และเพิ่มความพร้อมของภาคเกษตรไทยในการรับมือกติกาการค้าระหว่างประเทศ เพื่อรักษาโอกาสการส่งออกและเสริมขีดความสามารถในการแข่งขันในตลาดโลกอย่างยั่งยืน  ดร.ทวีศักดิ์ ธนเดโชพล ผู้อำนวยการสำนักงานพัฒนาการวิจัยการเกษตร” กล่าวปิดท้าย